Wielkie odkrycia geograficzne

Istniało kilka przyczyn serii odkryć geograficznych (nowych lądów, cywilizacji ludzkich, zwierząt, roślin i nowych mórz) na przełomie XV i XVI wieku. Przede wszystkim poszukiwano nowych szlaków handlowych z Europy na Wschód (do Indii, Chin). Opanowanie przez Turków Azji Mniejszej, zdobycie w 1453 roku Konstantynopola, wybrzeży Morza Śródziemnego (na którym panowała flota turecka) i wybrzeży Morza Czarnego przerwało kontakty drogą lądową pomiędzy Europą Zachodnią a Azją, skąd sprowadzano przyprawy korzenne (pieprz, goździki, cynamon), jedwab, porcelanę, perły. Wobec utrudniania przez Turków kontaktów handlowych ze Wschodem kupcy i podróżnicy zaczęli podejmować dalekie wyprawy, celem znalezienia drogi morskiej do Indii. U źródeł wypraw geograficznych leżała także chęć znalezienia bogactw naturalnych, a szczególnie złota i srebra, ponieważ były one środkiem płatniczym za wschodnie produkty luksusowe. Rozwój gospodarczy był połączony z zapotrzebowaniem na siłę roboczą, a odkrycia nowych lądów dawały możliwość jej zdobycia (niewolnicy).

Osiągnięcia naukowe i techniczne, które umożliwiły dalekie podróże oceaniczne:

- zbudowanie karaweli - nowego typu statku: zwrotnego i o ulepszonym ożaglowaniu;

- nowe przyrządy nawigacyjne, umożliwiające wytyczenie i utrzymanie kursu statku: kompas (igła magnetyczna), sekstans (przyrząd do określenia położenia statku na kuli ziemskiej);

- postępy kartografii - nauki o sporządzaniu map.

Poszukiwania nowych dróg morskich do Indii przebiegały w dwu kierunkach:

Państwo Portugalia Hiszpania
kierunek wypraw dotarcie do celu przez opłynięcie Afryki dotarcie do brzegów Azji od wschodu, płynąc przez Atlantyk na zachód
słynni żeglarze Bartłomiej Diaz odkrył Przylądek Dobrej Nadziei - czyli południowy koniec Afryki - znalezienie drogi na Ocean Indyjski - rok 1487 Krzysztof Kolumb odkrył nowy ląd - Amerykę, choć był przekonany, że dotarł do Indii - rok 1492
Vasco da Gama wytyczył szlak drogi morskiej do Indii wokół Afryki - rok 1498 Amerigo Vespucci opisał kontynent odkryty przez Kolumba, od jego imienia „Nowy Świat” został nazwany Ameryką - rok 1496
skutki opłynięcie Afryki, poznanie jej wybrzeży i dotarcie do Indii odkrycie nieznanego kontynentu - Ameryki

Zwieńczeniem wielkich podróży morskich na przełomie XV i XVI wieku było pierwsze opłynięcie kuli ziemskiej przez Ferdynanda Magellana - Portugalczyka w służbie króla hiszpańskiego. Celem jego wyprawy było dotarcie do Indii drogą zachodnią, omijając od południa Amerykę. Odbył swoją podróż w latach 1519-1522. Płynąc wzdłuż brzegów Ameryki Południowej przeprawił się przez cieśninę, nazwaną później jego imieniem, na Ocean Spokojny. Po dotarciu do Filipin zginął z rąk tubylców. Tylko jeden z pięciu okrętów, które wyruszyły z Magellanem, powrócił do portu hiszpańskiego w Sewilli. Z 265 członków załogi wróciło zaledwie 18.

Wyprawa Magellana pozwoliła na potwierdzenie tezy o kulistości Ziemi, a Europejczycy zdali sobie sprawę, że ich kontynent nie jest „środkiem świata”.

Skutki odkryć geograficznych dla Europy i dla nowo odkrytych krajów:

- zmiana dróg handlowych: dotychczas ważną rolę odgrywały miasta--porty znajdujące się nad Morzem Śródziemnym (Wenecja, Genua), po odkryciach geograficznych główną drogą handlową stał się Ocean Atlantycki, wzrosło znaczenie państw leżących nad Atlantykiem i Morzem Północnym: Portugalii, Hiszpanii, Anglii, Niderlandów, Francji;

- napływ do Europy złota i srebra (co doprowadziło do spadku wartości pieniądza) oraz nowych produktów roślinnych: ziemniaków, kukurydzy, kakao, tytoniu, trzciny cukrowej, bawełny;

- powstanie kolonii (kolonie - ziemie podbite, utrzymane w zależności, źródło tanich surowców, siły roboczej, miejsce zakładania plantacji) i podział zdobyczy kolonialnych między Hiszpanię (panowanie nad Ameryką Środkową i Południową, bez Brazylii) i Portugalię (opanowali wybrzeża Afryki, Półwyspu Arabskiego i Indii);

- napływ Europejczyków do Ameryki przyczynił się do upadku państw i cywilizacji indiańskich (Azteków, Majów i Inków); kultura europejska została rozpowszechniona na obszar nowego kontynentu;

- na nowo zaczęło się rozwijać niewolnictwo, na plantacjach i w kopalniach zatrudniono Indian i czarnoskórych niewolników przywożonych z Afryki.

Podróże morskie i odkrycia geograficzne wpłynęły na wielkie ożywienie handlu i przemysłu w całej Europie.

Ostatnio oglądane

Ostatnio oglądane

Ten portal korzysta z plików cookies w celu umożliwienia pełnego korzystania z funkcjonalności serwisu, dopasowania reklam oraz zbierania anonimowych statystyk. Obsługę cookies możesz wyłączyć w ustawieniach Twojej przeglądarki internetowej. Korzystając z serwisu wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z ustawieniami przeglądarki.

Zamknij