Opracowania.pl PLUS:
Zaloguj się żeby dostać więcej

Twórcy renesansu

Przełom XV i XVI wieku to zarazem koniec średniowiecza i początek czasów nowożytnych w Europie, warto zapamiętać dwie ważne daty: rok 1453 - upadek cesarstwa bizantyjskiego, i rok 1492 - odkrycie Ameryki przez Kolumba.

Początki przemian wiązały się z rozkwitem i zamożnością miast włoskich (Wenecji, Genui, Mediolanu, Florencji, Rzymu). Bogaciły się one dzięki przejęciu roli pośrednika w wymianie handlowej między krajami Wschodu i Europy (czyli krócej - zajmowały się handlem). Kraje włoskie pozostawały w rozbiciu politycznym na państwa-miasta kupieckie, dlatego wśród mieszkańców Półwyspu Apenińskiego zrodziły się ambicje odrodzenia potęgi dawnego państwa rzymskiego i zjednoczenia podzielonego kraju.

Zainteresowanie przeszłością własnego kraju doprowadziło do odkrycia na nowo - „odrodzenia” - kultury antycznej (sztuki, literatury, filozofii, wzorów wychowania starożytnych Greków i Rzymian). Nie było to trudne na ziemi, która była bogata w pamiątki przeszłości (dzieła starożytnych pisarzy rzymskich, ruiny dawnych budowli, starożytne rzeźby).

Przypomnienie (odrodzenie) zapomnianych dziejów Greków i Rzymian, sylwetek wybitnych uczonych i artystów oraz ich dzieł zostało nazwane renesansem.

Studia nad kulturą antyczną (starożytną) zmieniły też cele i poglądy ludzi: wzrosło zainteresowanie życiem ziemskim, wszelkimi formami ludzkiego działania, powoływano się na słowa rzymskiego poety, Terencjusza, „jestem człowiekiem i nic, co ludzkie, nie jest mi obce”, co różniło filozofię tego okresu od średniowiecza. W odrodzeniu człowiek stanął w centrum zainteresowania naukowców, filozofów i artystów. Krytycznie traktowano średniowieczne poglądy na świat, zaczęto stosować nowe metody badań naukowych: obserwację i eksperyment (doświadczenie), wierzono w olbrzymie możliwości ludzkiego rozumu, dzięki któremu można poznawać świat i człowieka. Ta cecha czasów nowożytnych została nazwana humanizmem (homo - po łacinie znaczy człowiek, humanitas - człowieczeństwo).

Humaniści byli ludźmi gruntownie wykształconymi (doskonale władali językami starożytnymi - greką i łaciną), znawcami literatury, nauki i sztuki starożytnej. Głosili radość życia, pragnienie poznania świata i człowieka.

Nowe prądy narodzone we Włoszech szybko zapanowały w krajach europejskich. Przyczyniło się do tego rozpowszechnienie druku.

Szesnastowieczni artyści czerpali ze wzorów sztuki starożytnej, ale jej nie naśladowali. Tworzyli nowe dzieła, szukając w nich harmonii, równowagi, co wyrażało się pochwałą natury - dzieła Boga, który stworzył świat doskonały. Bogaci książęta (np. Medyceusze we Florencji, Sforzowie w Mediolanie), papieże, bankierzy, zamożni mieszczanie byli opiekunami (mecenasami) artystów i budowniczych, gromadzili dzieła starożytnej sztuki, zakładali biblioteki i akademie - towarzystwa uczonych i artystów.

Do najwybitniejszych humanistów renesansowych należy Leonardo da Vinci (czyt. Winczi). Był artystą wszechstronnym, przyrodnikiem, inżynierem-konstruktorem, muzykiem (grał na lutni), rzeźbiarzem i malarzem. Projektował łodzie podwodne, maszyny latające. Aby dokładnie poznać człowieka i odtworzyć postacie na swych obrazach, studiował anatomię (naukę o budowie ciała ludzkiego). W swych obrazach przedstawiał też piękno włoskiej przyrody - drzewa, rośliny, skały i strumienie. Najbardziej znane obrazy Leonarda da Vinci to Ostatnia Wieczerza i Mona Lisa albo Gioconda (czyt. Dżiokonda) - portret żony dostojnika florenckiego. W krakowskim Muzeum Czartoryskich znajduje się jego obraz Dama z łasiczką.

Drugim wielkim artystą włoskiego odrodzenia był Michał Anioł Buonarroti, rzeźbiarz, malarz, architekt i poeta. Zaprojektował kopułę bazyliki św. Piotra w Rzymie. Jego dziełem jest rzeźba Matki Bożej z martwym Jezusem - Pieta, posągi Mojżesz i Dawid. Wymalował też słynne freski w kaplicy sykstyńskiej: sceny z Biblii i Sąd Ostateczny.

Wszechstronność mistrzów włoskiej sztuki renesansowej stała się najważniejszą cechą wzorowego humanisty: malarza, rzeźbiarza, architekta, filozofa i poety zarazem, takimi byli Leonardo da Vinci, Michał Anioł i inni.

Nowe prądy umysłowe (renesans, humanizm), które narodziły się we Włoszech w XV wieku znalazły również w Polsce w XVI wieku chętnych naśladowców. Renesansowa kultura stała się szerzej znana dzięki roli, jaką odgrywał dwór królewski Zygmunta I Starego i jego żony Bony oraz ich syna Zygmunta II Augusta w Krakowie.

Wybitne postacie polskiego renesansu Ich dzieła i zasługi
Andrzej Frycz Modrzewski mówca i pisarz polityczny, autor dzieła O poprawie Rzeczypospolitej, w którym domagał się równości wszystkich wobec prawa i silnej władzy królewskiej. Jego dzieła były czytane w całej Europie
Mikołaj Rej z Nagłowic polityk, poseł, literat, nazwany „ojcem literatury polskiej”, jego utwór Krótka rozprawa między panem, wójtem a plebanem został napisany w języku polskim. Autor słów: „iż Polacy nie gęsi, iż swój język mają”
Jan Kochanowski najwybitniejszy poeta polskiego renesansu, dyplomata, jego dzieła weszły na trwale do skarbca literatury polskiej: Pieśni, Fraszki, Treny na śmierć córki; twórca pierwszej polskiej tragedii Odprawa posłów greckich, przełożył na język polski zbiór psalmów Starego Testamentu - Psałterz
Mikołaj Rej, Mikołaj Kopernik, Jan Kochanowski

Ostatnio oglądane

Ostatnio oglądane
Na swoich stronach GRUPA INTERIA.PL Sp. z o.o. Sp.k. wykorzystuje wraz z innymi podmiotami pliki cookies (tzw. ciasteczka) i inne technologie m.in. w celach statystycznych i reklamowych. Korzystając z naszych stron bez zmiany ustawień przeglądarki będą one zapisane w pamięci urządzenia. Kliknij, aby dowiedzieć się więcej, w tym jak zarządzać plikami cookies. Zamknij