Kongres wiedeński 1814-1815 i jego postanowienia

Zjazd monarchów mocarstw, które zwyciężyły w wojnie z Francją Napoleona Bonapartego i państw walczących po stronie koalicji, jest nazywany kongresem wiedeńskim. Choć do stolicy Austrii - Wiednia - przybyło wielu zaproszonych monarchów i gości, to jednak formalnie obrady tzw. kongresu wiedeńskiego nigdy nie zostały oficjalnie otwarte ani zamknięte. O wszystkich najważniejszych sprawach decydowali przedstawiciele czterech zwycięskich potęg: Austrii, Wielkiej Brytanii, Prus, Rosji i pokonanej, ale odgrywającej wielką rolę w Europie Francji. Choć do głosu byli dopuszczani przedstawiciele innych państw zwycięskich, to jednak o wszystkim w ostateczności decydowało tylko pięć najpotężniejszych. W obradach kongresu wzięli udział władcy państw zwycięskich, kwiat arystokracji, politycy.

Członkowie kongresu obradowali w zaciszu salonów, w przerwach między balami, festynami i maskaradami. Spotkania miały nieoficjalny charakter. Jak wtedy mówiono: „Kongres nie posuwał się idąc, ale tańcząc”. Obradujący nie liczyli się z wolą i zdaniem ludów. Dbali o swoje interesy, interesy dynastii i wielkich rodów arystokracji europejskiej. Celem kongresu, wobec zmęczenia długotrwałymi wojnami, było wprowadzenie ładu i pokoju w Europie, a także przywrócenie stanu politycznego sprzed rewolucji i wojen napoleońskich.

Uczestnicy obrad kongresu wiedeńskiego, ustalając porządek w Europie, kierowali się trzema zasadami:

- legitymizmu - uznano za nienaruszalne prawa dynastii panujących przed rewolucją francuską i Napoleonem do tronów europejskich. Przyjęto, że wszelkie wystąpienia ludów przeciwko władzy i dynastii są bezprawne, uznając wszystkich panujących za wielką rodzinę;

- restauracji - zasada powrotu, czyli restauracji, na trony lokalnych dynastii panujących przed czasami napoleońskimi;

- równowagi europejskiej, którą lansowała przede wszystkim Wielka Brytania. Zakładała niedopuszczenia do wzmocnienia jednego państwa europejskiego kosztem drugiego, które mogłoby zagrozić spokojowi i pokojowi w Europie. Autorzy tej zasady chcieli odgrywać rolę przysłowiowego „języczka u wagi” w polityce europejskiej.

Obrady kongresu wiedeńskiego zostały zakłócone przez słynne „sto dni” Napoleona. Po uporaniu się i z tym problemem, uczestnicy narad ostatecznie zakończyli obrady na początku czerwca 1815 roku.

Najwięcej kontrowersji w czasie zebrań budziła sprawa Księstwa Warszawskiego i Saksonii, której władca - król Fryderyk August I - pozostawał do końca wierny Napoleonowi I. W konsekwencji długotrwałych rozmów postanowiono, że Prusy otrzymają 40% terytorium Saksonii z 850 tys. mieszkańców.

Najważniejsze postanowienia kongresu wiedeńskiego:

Państwo Postanowienia
Francja powróciła do granic z 1790 r., została obłożona wysoką kontrybucją 700 mln franków; Ludwik XVIII powrócił na tron francuski – restauracja Burbonów; państwa zwycięskie czasowo zajmowały ziemie Francji, wojsko francuskie zostało ograniczone do 150 tys. żołnierzy.
ziemie niemieckie został utworzony Związek Niemiecki złożony z 39 państw pod przewodnictwem cesarza austriackiego. W skład weszło jedno cesarstwo (austriackie), 5 królestw (Prusy, Saksonia, Hanower, Bawaria, Wirtembergia), 24 wielkie księstwa i księstwa i 4 wolne miasta. W ten sposób zostało utrwalone rozbicie polityczne i ekonomiczne ziem niemieckich. Niektóre wielkie księstwa podniesiono do rangi królestw, a niektóre księstwa do rangi wielkich księstw.
Bawaria oddała Tyrol i Salzburg, otrzymując w zamian Palatynat Reński i Wurzburg.
Prusy otrzymały część ziem Księstwa Warszawskiego – Wielkopolskę; Gdańsk został włączony do Prus; otrzymały także część Saksonii, Pomorze Szwedzkie z Rugią, Nadrenię i Westfalię.
Włochy powróciły do stanu sprzed rewolucjii wojen napoleońskich – zostało utrwalone rozbicie polityczne i ekonomiczne; odnowieniu uległo Państwo Kościelne, do Austrii wróciła Lombardia, Wenecja i Dalmacja, Modena i Toskania powróciły do rodziny Habsburgów włoskich, Parmę jako dożywocie otrzymała córka cesarza Franciszka I, żona Napoleona I. W północnych i środkowych Włoszech utrwaliły się wpływy austriackie. Do Neapolu i na Sycylię powrócił Ferdynand IV Burbon, który zjednoczył obie części południowych Włoch – Królestwo Obojga Sycylii, panując jako Ferdynand I.
Belgia i Holandia zostały połączone w jedno państwo – Zjednoczone Królestwo Niderlandów – nie wzięto pod uwagę dążeń Belgów do posiadania własnego niepodległego państwa.
Szwajcaria została uznana za państwo neutralne złożone z 22 suwerennych (niezależnych) kantonów, tworzących jedno państwo federacyjne.
Wielka Brytania zatrzymała wyspy: Maltę, Helgoland, Wyspy Jońskie, a także południową Afrykę oraz na Oceanie Indyjskim wyspy: Cejlon i Mauritius.
Rosja włączyła do swojego imperium większość ziem Księstwa Warszawskiego, na których zostało utworzone Królestwo Polskie, a także Finlandię i Besarabię.
Norwegia pozostała w unii personalnej ze szwecją, gdzie utrzymała się na tronie nowa dynastia Bemadotte.

Sprawa polska była kością niezgody między niektórymi uczestnikami obrad. Żywo interesował się nią car Aleksander I, mając nadzieję na włączenie do Rosji ziem byłego Księstwa Warszawskiego. Wszedł w porozumienie z Fryderykiem Wilhelmem III pruskim, któremu obiecał odszkodowanie w postaci części Saksonii. Napotkał jednak na opór Austrii i Anglii, obawiających się zbytniego wzmocnienia Rosji i Prus kosztem innych państw, a przez to zachwiania równowagi europejskiej. Spór ostatecznie zakończył się polubownie. Z większości ziem dawnego Księstwa Warszawskiego zostało utworzone Królestwo Polskie w ścisłej unii personalnej z Cesarstwem Rosyjskim. Pierwszym władcą Królestwa Polskiego został car Aleksander I. Poznańskie, Bydgoskie z Toruniem i Wolne Miasto Gdańsk a także 40% terytoriumSaksonii zostało włączone do Prus. Z ziem dawnego Księstwa Warszawskiego włączonych do Prus utworzono Wielkie Księstwo Poznańskie z zagwarantowaną autonomią. Kraków z ziemiami przyległymi to Rzeczpospolita Krakowska, czyli Wolne Miasto Kraków pozostające jednak pod kontrolą rezydentów trzech państw zaborczych. Kopalnie soli w Wieliczce zostały przyłączone do Austrii.

Był to jakby 4. rozbiór Polski. Nie możemy jednak zapominać, że po 1795 roku nastąpiła restauracja nazwy „królestwo polskie” a ziemie Królestwa Polskiego otrzymały szeroką autonomię zawartą w konstytucji Królestwa, wojsko, urzędy, itd.

Ten portal korzysta z plików cookies w celu umożliwienia pełnego korzystania z funkcjonalności serwisu, dopasowania reklam oraz zbierania anonimowych statystyk. Obsługę cookies możesz wyłączyć w ustawieniach Twojej przeglądarki internetowej. Korzystając z serwisu wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z ustawieniami przeglądarki.

Zamknij