Opracowania.pl PLUS:
Zaloguj się żeby dostać więcej

Humanizm i renesans we Włoszech

Humanizm to prąd umysłowy, który rozwinął się w Europie w XV i XVI w. Humaniści byli ludźmi, znającymi języki starożytne (łacinę, grekę i język hebrajski). Tworzyli w tych językach, czytali, a nawet posługiwali się nimi na co dzień. Humanizm w szerszym znaczeniu oznaczał zainteresowanie człowiekiem, jego życiem i śmiercią, wadami i zaletami, całym otaczającym go światem. Tym, co piękne, ale też i tym, co brzydkie. Humanizm czerpał ze starożytności, a rozwinął się najpierw we Włoszech, gdzie znalazł dogodne kulturowe i społeczne warunki rozwoju. Wielu zamożnych ludzi - zwanych mecenasami - wspierało materialnie rozwój kultury i nauki.

Od upadku Konstantynopola w 1453 r. nastąpił żywiołowy rozwój humanizmu w Italii, a następnie w całej Europie. Rozwój humanizmu i renesansu następował dzięki zamożnym protektorom - władcom duchownym i świeckim. Wśród nich wyróżniali się szczególnie Eneasz Sylwiusz Piccolomini - papież Pius II (1458-1464) i władcy florenccy z rodziny Medici: Wawrzyniec Wspaniały, a szczególnie papież Leon X (1513-1523).

Zainteresowanie antykiem i językami starożytności przyniosło początkowo naśladownictwo dzieł starożytnych poprzez pisanie ich po łacinie. W XIV wieku w j. łacińskim pisał Franciszek Petrarka, z biegiem czasu jednak, dzięki poznaniu prawideł sztuki pisarskiej, zaczęto tworzyć dzieła w języku włoskim, m.in. słynne sonety. Pierwszym wielkim poetą piszącym w języku narodowym był Dante Alighieri (1265-1321), autor Boskiej Komedii. Giovanni Boccaccio, autor Dekameronu, ukazał najważniejsze wartości i obyczaje ludzi renesansu. Prozą pisał Niccolo Machiavelli, autor Księcia i Historii Florenckiej. Ludovico Ariosto w poemacie Orlando szalony kontynuował wątki średniowieczne. Życie dworskie i obyczajowość ludzi renesansu opisał Baltazar Castiglione w Dworzaninie.

Wraz z rozwojem myśli humanistycznej następowało powolne odkrywanie nauk ścisłych, szczególnie przyrodniczych. Nowe odkrycia i wynalazki pozwoliły na dalszy rozwój nauki. Człowiek formułował prawa i zasady wiedzy już nie na podstawie wiary, ale doświadczenia. Kierował się także rozumem (racjonalizm). Wzorem człowieka renesansowego (wszechstronnego) i humanisty był Leonardo da Vinci (1452-1519), zajmujący się mechaniką, medycyną (anatomia), biologią, geografią, architekturą i rzeźbą. Jego prace wywarły wielki wpływ na rozwój badań naukowych różnych dziedzin wiedzy.

Sztuka renesansowa nawiązywała do antyku i z niego czerpała wzory.

Zapamiętaj!

Cechami charakterystycznymi renesansu, czyli odrodzenia były:

- zainteresowanie człowiekiem i otaczającym go światem, a także realizm w przedstawianiu świata w dziełach sztuki;

- trójwymiarowość i perspektywa;

- nowe podejście w operowaniu barwami w malarstwie, różnorodna skala barw, cieni i odcieni, wykorzystanie światła i półcieni w oddaniu nastroju obrazu;

- w większości świecka sztuka renesansowa; mimo to, stosowano ją także w kościołach.

Włoskie malarstwo renesansowe. Najwybitniejsi twórcy.

Autor Dzieła
Giotto di Bondone (Florencja, 1266–1337) Był prekursorem malarstwa renesansowego, jego freski zachowały się we Florencji, Padwie, Rzymie i Asyżu.
Verocchio (1435-88) Tworzył obrazy z wykorzystaniem pejzażu, ruchu – charakteryzowały się dynamizmem.
Gentile Bellini (1426–1507) i Giovanni Bellini (1426–1516) Wenecja Wybitni twórcy weneckiej szkoły kolorystycznej.
Leonardo da Vinci (1452–1519) – uczeń Veroccia, Mediolan i Florencja Madonna w grocie, Gioconda (Mona Lisa), Ostatnia wieczerza, Dama z łasiczką.
Rafael Santi (1483–1520), uczeń Perugina, Florencja, Rzym Cykl Madonny, Szkoła ateńska, Dysputa o Najświętszym Sakramencie (freski watykańskie), portrety papieży Juliusza II, Leona X.
Michał Anioł Buonarroti (1475–1564) Wspaniałe freski w Kaplicy Sykstyńskiej w Rzymie powstałe w latach 1508–1511, 1536–1541.
Tiziano Vecellio (Tycjan), ok. 1490– 1576, uczeń Belliniego, twórca weneckiej szkoły kolorystycznej Miłość ziemska i niebiańska, Odpoczywająca Wenus, portrety cesarza Karola V, papieża Pawła III i inne.

Malarze włoscy końca XVI w. byli twórcami przejściowego kierunku w malarstwie między renesansem a barokiem, zwanego manieryzmem. Ich dzieła określano jako malowane na sposób (maniere di...) Rafaela, Michała Anioła i innych. Zaliczamy do nich Corducciego, Mazzolę a także Michelangela Merisi di Caravaggia.

Cechami charakterystycznymi architektury renesansowej były:

- budowle sakralne wznoszone na planie prostokąta, jedno- lub trzynawowe;

- nad częścią centralną budowli wznoszono kopułę,

- postępował rozwój budownictwa świeckiego - pałace, wille, ratusze miejskie, kamienice mieszczańskie;

- reprezentacyjność i bogactwo formy połączone z umiarem i harmonią proporcji zaczerpniętą ze starożytności,

- powszechne stosowanie dziedzińców, arkad, podcieni i krużganków.

Wzory i rozwiązania konstrukcyjne budowli odrodzenia czerpano z architektury i budownictwa rzymskiego i bizantyjskiego.

Największymi architektami włoskiego renesansu byli: Filippo Brunelleschi, autor kopuły na katedrze florenckiej, Donato Bramante autor planów architektonicznych bazyliki św. Piotra w Rzymie, największego przedsięwzięcia budowlanego we Włoszech. Prace w Rzymie kontynuowali Rafael, który zmienił plan budowli na plan krzyża łacińskiego, a następnie Michał Anioł, który powrócił do pierwotnej koncepcji bazyliki na planie krzyża greckiego. On także był autorem kopuły o wysokości 132 metrów - wzoru dla innych tego typu budowli.

Wzorami budowli świeckich był Pałac Dożów i biblioteka św. Marka w Wenecji, dzieła Jacopa Sansovina.

W drugiej połowie XVI wieku w architekturze zaczął rozwijać się nowy kierunek - klasycystyczny, a Vigniola, autor „Reguły pięciu porządków” stał się wyrocznią w architekturze na kilka najbliższych wieków.

Najwybitniejszym rzeźbiarzem włoskim był Michelangelo Buonarroti (1474-1564) autor wspaniałych dzieł - Pieta, Dawid, grobowca papieża Juliusza II i jego fragmentów Mojżesz, Jeńcy, rzeźb na grobowcu Medicich we Florencji. Michał Anioł pracował w marmurze i stał się niedościgłym wzorem dla wielu europejskich rzeźbiarzy w późniejszych wiekach.

Na swoich stronach GRUPA INTERIA.PL Sp. z o.o. Sp.k. wykorzystuje wraz z innymi podmiotami pliki cookies (tzw. ciasteczka) i inne technologie m.in. w celach statystycznych i reklamowych. Korzystając z naszych stron bez zmiany ustawień przeglądarki będą one zapisane w pamięci urządzenia. Kliknij, aby dowiedzieć się więcej, w tym jak zarządzać plikami cookies. Zamknij