Opracowania.pl PLUS:
Zaloguj się żeby dostać więcej

Przemiany społeczno-polityczne w latach 1980-1990

Powstanie „Solidarności”

W wyniku porozumień sierpniowych (30 sierpnia - 3 września 1980) między MKS (Międzyzakładowy Komitet Strajkowy) a rządem, w całym kraju zaczęły powstawać niezależne związki zawodowe. 17 września 1980 r. utworzono NSZZ (Niezależny Samorządny Związek Zawodowy) „Solidarność”, którego przewodniczącym został Lech Wałęsa. Związek zarejestrowany został dopiero 10 listopada w wyniku akcji protestacyjnych i strajkowych.

W październiku 1981 roku w Gdańsku rozpoczął swoje obrady I Zjazd NSZZ „Solidarność”. Uchwalono na zjeździe apel do robotników innych krajów „demokracji ludowej”.

Stan wojenny

Zapamiętaj!

Stan wojenny - instytucja prawa państwowego, której wprowadzenie powoduje zwiększenie uprawnień organów państwowych oraz obowiązków obywatelskich.

W nocy z 12 na 13 grudnia 1981 r. na terytorium całej Polski władze wprowadziły stan wojenny. Rządy w kraju przejęła WRON (Wojskowa Rada Ocalenia Narodowego) z gen. Wojciechem Jaruzelskim na czele. Aresztowano kilka tysięcy działaczy „Solidarności”. Osadzono ich w obozach dla internowanych i w więzieniach. Na ogół aresztowania przebiegały spokojnie, tylko w nielicznych przypadkach doszło do tragicznych wydarzeń (w kopalni „Wujek” dziewięciu górników poniosło śmierć w wyniku ataku ZOMO).

Po wprowadzeniu stanu wojennego:

- sejm i rząd kontynuowały działalność,

- wszystkie organizacje społeczne, polityczne i związki zawodowe zostały rozwiązane,

- zamknięto granice państwowe,

- unieruchomiono łączność telefoniczną,

- wprowadzono godzinę policyjną,

- zmilitaryzowano wybrane instytucje i zakłady pracy.

Latem 1982 r. ogłoszono utworzenie PRON (Patriotyczny Ruch Odrodzenia Narodowego) i warunki organizowania związków zawodowych według nowej ustawy.

Stan wojenny został zawieszony 1 stycznia 1983 r., a formalnie zniesiony został 22 lipca 1983 r. Utrzymano jednak wiele obostrzeń. Nadal trwały represje wobec działaczy podziemnej „Solidarności”. Punktem kulminacyjnym tych represji było porwanie i zamordowanie przez funkcjonariuszy MSW ks. Jerzego Popiełuszki, duszpasterza „Solidarności”.

Gospodarka w latach osiemdziesiątych

Lata Założenia Realizacja
1982-1988 W styczniu 1982 r. zaczęto przygotowywać projekt reformy gospodarczej, która miała doprowadzić do rekonstrukcji gospodarki narodowej i przyspieszenia rozwoju rolnictwa. Koncepcja ta była oparta na trzech zasadach:
  • samodzielność,
  • samofinansowanie,
  • samorządność przedsiębiorstw.
  • dofinansowanie nierentownych zakładów,
  • drukowanie pieniędzy niemających pokrycia w towarach,
  • sprzedaż majątku przedsiębiorstw spółkom nomenklaturowym
1989-1991
  • walka z inflacją,
  • przebudowa ustroju gospodarczego
  • plan Balcerowicza,
  • walka o zredukowanie zadłużenia,
  • rozwój gospodarki wolnorynkowej,
  • prywatyzacja

Polska weszła w pokojowy okres zmiany ustroju, charakteryzujący się stopniowym przechodzeniem od systemu gospodarki centralnie planowanej do gospodarki funkcjonującej w oparciu o mechanizmy rynkowe. Podstawą są przekształcenia własnościowe, czyli prywatyzacja gospodarki.

Obrady „okrągłego stołu”

Władze państwowe i partyjne zaczęły rozumieć konieczność ustępstw politycznych i zaproponowały środowiskom opozycyjnym rozmowy przy „okrągłym stole”.

Rozmowy te rozpoczęły się 5 lutego 1989 r., władza i opozycja postanowiły osiągnąć kompromis w najważniejszych sprawach: zalegalizowania związków i organizacji opozycyjnych, oświaty, kultury. Najważniejszą decyzją była zapowiedź przeprowadzenia wyborów do sejmu i mającego powstać senatu (w ramach umowy dopuszczono 35% miejsc w sejmie dla działaczy opozycyjnych).

Wybory do sejmu odbyły się 4 czerwca 1989 r. Zwycięstwo w nich odniosła „Solidarność” (wzięło w nich udział 2/3 uprawnionych do głosowania). Koalicja rządowa poniosła klęskę.

W lipcu 1989 r. Sejm i Senat występujący jako Zgromadzenie Narodowe, dokonał wyboru prezydenta, którym został gen. W. Jaruzelski (przewaga jednego głosu). Premierem został Tadeusz Mazowiecki, działacz „Solidarności”.

Nowy rząd rozpoczął proces reform w celu przeobrażenia ustroju Polski z totalitarnego w demokratyczny. 1 stycznia 1990 r. uchwałą sejmową przywrócono państwu tradycyjną nazwę Rzeczpospolita Polska, a godłu państwa, Białemu Orłu, koronę.

W styczniu 1990 r. nastąpiło rozwiązanie PZPR. Był to kolejny krok w kierunku demokratyzacji. Po rezygnacji gen. W. Jaruzelskiego z urzędu prezydenta RP, jesienią 1991 r. odbyły się pierwsze powszechne wybory prezydenckie, w których 9 grudnia 1990 r. zwyciężył przewodniczący „Solidarności” Lech Wałęsa i został prezydentem Rzeczypospolitej Polskiej.

W ciągu czterech lat (1989-1993) cztery razy zmienił się rząd. Niestabilna sytuacja polityczna doprowadziła do rozwiązania parlamentu i przedterminowych wyborów w 1993 roku. Władzę przejęła koalicja SLD i PSL. Nowym prezydentem został wybrany w 1995 roku Aleksander Kwaśniewski (pełni tę funkcje do dnia dzisiejszego, wygrał wybory powtórnie). W 1997 roku Zgromadzenie Narodowe uchwaliło Konstytucję Rzeczypospolitej Polskiej.

Na swoich stronach GRUPA INTERIA.PL Sp. z o.o. Sp.k. wykorzystuje wraz z innymi podmiotami pliki cookies (tzw. ciasteczka) i inne technologie m.in. w celach statystycznych i reklamowych. Korzystając z naszych stron bez zmiany ustawień przeglądarki będą one zapisane w pamięci urządzenia. Kliknij, aby dowiedzieć się więcej, w tym jak zarządzać plikami cookies. Zamknij