Opracowania.pl PLUS:
Zaloguj się żeby dostać więcej

Kryzys i odbudowa państwa piastowskiego

Bolesław Chrobry, nie chcąc dopuścić do podziału państwa, na swego następcę wyznaczył młodszego syna - Mieszka II (1025-1034), pomijając starszego - Bezpryma. Nowy władca od razu dokonał aktu koronacji (1025 r.). W polityce naśladował swojego ojca, dążąc do utrzymania z sąsiadami przyjaznych stosunków. Tym początkowym sukcesom Mieszka II kres położyło zaatakowanie państwa równocześnie przez kilku sąsiadów. Od Polski odpadły ziemie zdobyte przez Chrobrego: Milsko i Łużyce (Niemcy), Morawy (Czechy), Grody Czerwieńskie (Ruś Kijowska). Przeciw Mieszkowi wystąpił również Bezprym, mający poparcie cesarza i księcia kijowskiego. Mieszko II musiał oddać koronę i uciekać z kraju.

Bezprym nie chciał kontynuować polityki swego ojca i odesłał cesarzowi wszystkie symbole suwerenności państwa (koronę, insygnia koronacyjne - jabłko, miecz). Po roku rządów został zamordowany, a do kraju powrócił Mieszko II.

Przyczyny kryzysu:

- nadmierne obciążenie ludności daninami i posługami,

- lud pragnął powrotu do czasów sprzed przyjęcia chrztu,

- dążenie urzędników do utworzenia własnego państewka (Mazowsze - Masław),

- osłabienie władzy centralnej.

Dopiero po śmierci Bezpryma mógł powrócić, korony jednak nie udało mu się odzyskać. Na żądanie cesarza musiał się zgodzić na podział kraju pomiędzy siebie i innych książąt piastowskich. Wkrótce udało mu się ponownie zjednoczyć państwo. Śmierć Mieszka II zapoczątkowała okres kryzysu państwa polskiego.

Następca Mieszka II, jego jedyny syn Kazimierz (1038-1058), zmuszony został do opuszczenia kraju i szukania schronienia u krewnych swej matki w Niemczech. Przyczyną wygnania był bunt możnych, a potem powstanie ludowe przeciw możnym i Kościołowi. Od Polskioderwały się dalsze ziemie: Pomorze i Śląsk, który zagarnął książę czeski Brzetysław (1039 r.).

W 1039 roku Wielkopolskę najechał i złupił książę czeski Brzetysław (wywiózł trumnę ze zwłokami św. Wojciecha i szczerozłoty krzyż). Obce wojska grasujące po Polsce, krwawe rozruchy wewnętrzne okazały się dotkliwsze niż świadczenia na rzecz władcy. Ludność więc zdecydowała się poprzeć wracającego z wygnania księcia.

Kazimierz zajął Małopolskę oraz Wielkopolskę (zniszczoną przez Czechów), przeniósł stolicę do Krakowa. Przy pomocy wojsk ruskich pokonał zbuntowanych Mazowszan, przywrócił panowanie nad wschodnią częścią Pomorza, odebrał Czechom Śląsk.

Skarb był pusty. Kazimierz nie miał za co utrzymać drużyny, przyjął więc rozwiązanie zachodnioeuropejskie i zaczął stopniowo nadawać członkom drużyny ziemię, z której mieli się utrzymać sami (zaczęli przekształcać się w rycerzy).

Odnowił zniszczoną organizację Kościoła (duchowni byli najlepiej wykształconymi ludźmi, bez nich władca nie mógł się obejść). Świadczenia na rzecz Kościoła zastąpił nadaniami ziemi (od XI wieku biskupi stawali się posiadaczami ziemi).

W 1058 roku Kazimierz Odnowiciel zmarł, ale państwo było już silne i liczyło się w Europie.

Sytuacja w Polsce zaniepokoiła sąsiadów, zwłaszcza cesarza, który obawiał się wzrostu znaczenia Czech. Cesarz i książę ruski Jarosław Mądry udzielili Kazimierzowi zbrojnego poparcia. Po powrocie do kraju Kazimierz stłumił bunt, przyłączył Mazowsze do Polski, odebrał Czechom Śląsk (w zamian za trybut dla cesarza).

Po śmierci Kazimierza Odnowiciela tron objął jego syn Bolesław Śmiały, zwany Szczodrym (1058-1079). Dążył on do umocnienia pozycji Polski i uniezależnienia od Cesarstwa. Poparcia dla swej polityki szukał w sojuszu z Rusią i Węgrami. Sprzyjała mu sytuacja międzynarodowa, zwłaszcza przybierający na sile konflikt pomiędzy cesarzem Henrykiem IV a papieżem Grzegorzem VII o zwierzchnictwo nad chrześcijańską Europą. Bolesław Śmiały popierał papieża, dzięki czemu uzyskał jego zgodę na koronację w roku 1076.

Czy wiesz, że...

„Pójść do Canossy” to znaczy upokorzyć się przed dotychczasowym nieprzyjacielem. Określenie to pochodzi odczasu, gdy Henryk IV - cesarz niemiecki, udał się pieszo, w stroju pokutnym do zamku w Canossie, gdzie przebywał papież Grzegorz VII, z prośbą, by papież zdjął z niego klątwę kościelną.

Koronacja Bolesława i silna władza króla budziły niechęć możnych, którzy zorganizowali przeciwko niemu spisek (1079 r.). Do spisku przyłączył się biskup krakowski Stanisław ze Szczepanowa. Spisek został wykryty, biskupa skazano na śmierć okrutną (obcięcia członków, tzn. okaleczenia ciała). Król w wyniku spisku musiał opuścić kraj i udać się na wygnanie na Węgry, gdzie wkrótce zmarł.

Najważniejsze informacje

Następca Bolesława Chrobrego: jego młodszy syn, Mieszko II (1025-1034), wystąpiły przeciw niemu jednocześnie trzy państwa: Niemcy, Czechy, Ruś Kijowska, poza tym władzę starał się zdobyć jego brat, Bezprym, mający poparcie cesarza niemieckiego i księcia kijowskiego - władca stracił koronę i już jej nie odzyskał.

Następca Mieszka II: jego jedyny syn, Kazimierz, zwany Odnowicielem (1034-1058), nie udało mu się odzyskać korony; przeniósł stolicę z Gniezna do Krakowa, miasto stało się również siedzibą nowego arcybiskupstwa; ponownie zjednoczył ziemie polskie (przyłączył Mazowsze, odebrał Czechom Śląsk).

Następca Kazimierza Odnowiciela: jego syn, Bolesław Śmiały (Szczodry, 1058-1079), w konflikcie między papieżem Grzegorzem VII a cesarzem niemieckim Henrykiem IV stanął po stronie papieża, dzięki czemu odzyskał koronę (koronacja w 1076 r.).

Na swoich stronach GRUPA INTERIA.PL Sp. z o.o. Sp.k. wykorzystuje wraz z innymi podmiotami pliki cookies (tzw. ciasteczka) i inne technologie m.in. w celach statystycznych i reklamowych. Korzystając z naszych stron bez zmiany ustawień przeglądarki będą one zapisane w pamięci urządzenia. Kliknij, aby dowiedzieć się więcej, w tym jak zarządzać plikami cookies. Zamknij