Życie Polaków pod zaborami

Polska w XIX w. znajdowała się pod zaborami, jednak mimo to uczestniczyła w życiu naukowym i kulturalnym Europy. Po klęsce powstania listopadowego 1830 r. wielu Polaków musiało wyjechać z kraju (tzw. Wielka Emigracja). Największa grupa osiadła w Paryżu. Na emigracji działali wybitni polscy poeci - Adam Mickiewicz, Juliusz Słowacki, Cyprian Kamil Norwid, którzy stworzyli wielką literaturę polską, budząc swoimi utworami miłość do ojczyzny, przypominając narodowi o jego chlubnej przeszłości, ale też krytykując wady Polaków. Podtrzymywali oni wiarę w odrodzenie „niepodzielnej i nieśmiertelnej” ojczyzny. Imię Polski w Europie i na świecie rozsławiła twórczość naszego najwybitniejszego kompozytora i pianisty - Fryderyka Chopina.

Pod koniec XIX w. Austria pozostawiała Polakom stosunkowo dużo swobody, ale w zaborze rosyjskim i pruskim prowadzona była polityka rusyfikacyjna i germanizacyjna. Polacy przeciwstawiali się jej, organizując tajne nauczanie. Uczniowie, młodzież akademicka i nauczyciele organizowali kółka samokształceniowe, tworzyli biblioteczki książek polskich, co było zakazane przez Rosjan. Nauczyciele polscy w szkołach carskich zapoznawali uczniów z dziełami polskich romantyków: Adama Mickiewicza, Juliusza Słowackiego oraz historią narodu, narażając się na surowe represje. W zaborze pruskim głośny stał się strajk szkolny dzieci we Wrześni, które zaprotestowały przeciwko prowadzeniu lekcji religii po niemiecku.

Polacy, dbając o zachowanie polskiego języka i tradycji, nie pozwolili się wynarodowić, niwecząc plany zaborców. Ogromną rolę w umacnianiu świadomości narodowej odgrywali twórcy kultury. Henryk Sienkiewicz wydał cykl powieści z historii Polski „ku pokrzepieniu serc”. Pokazał w nich czasy militarnych zmagań z Krzyżakami (Krzyżacy), Kozakami, Szwedami i Turkami (Trylogia), aby uświadomić rodakom, że naród nawet z trudnej sytuacji może wyjść zwycięsko. Podobnie jak Sienkiewicz w literaturze utrwalił historię narodu, przypominając chwile jego świetności, tak Jan Matejko w malarstwie sięgał po tematy historyczne. Aby przedstawić wielkość i tragizm ojczystych dziejów, Matejko stworzył wizerunki dawnych władców, wydając Poczet królów i książąt polskich. Jest autorem obrazów, których tematem są wydarzenia z historii Polski, np. Hołd Pruski, Bitwa pod Grunwaldem, Bitwa pod Racławicami. Odegrał wybitną rolę w patriotycznym wychowaniu Polaków w czasach zaborów, jego twórczość weszła na trwałe do świadomości historycznej narodu polskiego.

W 2 poł. XIX w. narastało przekonanie, że od walki zbrojnej o niepodległość ważniejsze jest umacnianie narodu pod względem gospodarczym i kulturalnym oraz upowszechnianie oświaty, mające umożliwić przetrwanie do czasu, gdy pojawią się szanse odzyskania przez Polskę niepodległości. Takie działania nazywa się pracą organiczną, pracą u podstaw lub pracą pozytywną, a jej zwolenników - pozytywistami.

Ostatnio oglądane

Ostatnio oglądane

Ten portal korzysta z plików cookies w celu umożliwienia pełnego korzystania z funkcjonalności serwisu, dopasowania reklam oraz zbierania anonimowych statystyk. Obsługę cookies możesz wyłączyć w ustawieniach Twojej przeglądarki internetowej. Korzystając z serwisu wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z ustawieniami przeglądarki.

Zamknij